E diel, 11 Janar, 2026
Weather Data Source: Tirana weather 30 days
Dështim total!
Lifestyle

Fëmijët po marrin smartphone në moshë shumë më të re sesa rekomandojnë shumë ekspertë. Si ta menaxhoni këtë

Shumica e fëmijëve po marrin smartphone në moshë shumë më të re sesa rekomandojnë shumë ekspertë, sipas kërkimeve të reja.



Një shumicë e prindërve të fëmijëve të moshës 11 deri në 12 vjeç thanë se fëmija i tyre ka një smartphone, sipas një ankete të Qendrës Kërkimore Pew të publikuar më 8 tetor. Megjithatë, shumë ekspertë, përfshirë edhe mua, rekomandojnë të pritet me lejimin e fëmijëve për të përdorur rrjetet sociale — të cilat bëhen të mundura nga një smartphone — deri në moshën 16 vjeç.

Arsyeja më e përmendur për t’u dhënë fëmijëve telefona është që prindërit të mund të jenë në kontakt me ta, sipas anketës së kryer në maj me mbi 3,000 prindër të fëmijëve 12 vjeç e më të vegjël. Smartphone-t nuk janë gjëja e vetme që fëmijët po përdorin në moshë të vogël. Koha e përgjithshme para ekranit është gjithashtu një çështje, me 85% të prindërve që thonë se fëmijët e tyre shikojnë YouTube, përfshirë më shumë prindër të fëmijëve nën moshën 2 vjeç sesa në vitin 2020. Gjetjet hedhin dritë të re mbi “sa e përhapur është përdorimi i teknologjisë tek fëmijët sot, përfshirë edhe disa nga më të vegjlit,” tha Colleen McClain, kërkuese e lartë në Qendrën Kërkimore Pew dhe autore kryesore e studimit. “Shkalla në të cilën ekspozimi ndaj ekraneve fillon herët është një zbulim shumë i habitshëm.”

Ndërsa McClain tha se një kufizim i anketës është se ajo pyeti prindërit (jo fëmijët), kërkimi sugjeron se ia vlen të rishikojmë qasjet tona ndaj përdorimit të teknologjisë nga fëmijët.

Ja si ta bëni këtë — duke qëndruar ende të lidhur me fëmijët tuaj dhe madje duke i mbajtur ata të lumtur.

Konsideroni mënyra të tjera për të qëndruar në kontakt
Si një nënë, edhe unë dua të qëndroj në kontakt me vajzën time, që nëse ajo dëmtohet ose ndihet në siklet në një takim lojërash, të mund të më telefonojë. Kjo është arsyeja pse kur flas me grupet e prindërve për mënyrën si të menaxhojnë përdorimin e rrjeteve sociale nga fëmijët, u kujtoj të gjithëve se ka mënyra për të qëndruar në kontakt pa u dhënë fëmijëve smartphone.

Prindërit mund t’u blejnë fëmijëve një “dumbphone” — një telefon me kapak që mund të përdoret për të folur dhe dërguar mesazhe, por jo për rrjete sociale. Kjo është e rëndësishme, sepse rrjetet sociale janë vendi ku fëmijët mund të ekspozohen ndaj përmbajtjeve jashtëzakonisht toksike dhe të lidhen me grabitqarë të rritur. Ndërkohë, shumica e prindërve — 86% — thanë se sigurimi që koha e fëmijëve para ekranit të jetë e arsyeshme është një përparësi e përditshme për ta, 47% e prindërve të fëmijëve 8 deri në 12 vjeç thanë se mund të bënin një punë më të mirë në menaxhimin e kohës së ekranit të fëmijëve të tyre.

Pjesë e problemit duket të jetë që prindërit nuk i qëndrojnë besnikë rregullave që vendosin për fëmijët. Ndërsa 86% e prindërve thanë se kanë rregulla për përdorimin e ekraneve nga fëmijët e tyre, vetëm 19% i zbatojnë ato gjithmonë.

Prindërit nuk duken të lumtur për mënyrën si po shkojnë gjërat, me 80% që thonë se dëmet i tejkalojnë përfitimet që fëmijët marrin nga rrjetet sociale.
Ju gjithashtu mund të konsideroni t’u blini fëmijëve një orë inteligjente që u lejon të telefonojnë, të dërgojnë mesazhe dhe madje të ndjekin vendndodhjen e tyre në kohë reale.

Në shtëpinë time, unë kam një “pajisje familjare” që ia jap fëmijës tim më të madh kur shkon në një aktivitet pa prindërit në mënyrë që të mund të na kontaktojë. Por ajo nuk i përket zyrtarisht asaj dhe e përdor vetëm për të qëndruar në kontakt me anëtarët e familjes.


Bëhuni miq me prindërit e miqve të fëmijëve tuaj
Me kaq shumë fëmijë para adoleshencës që kanë smartphone, presioni i bashkëmoshatarëve është një problem tjetër. Prindërit më tregojnë vazhdimisht se, për shkak se miqtë e fëmijëve të tyre kanë telefona, ata shqetësohen se mos i privojnë fëmijët e tyre nga lidhjet shoqërore dhe ftesat nëse nuk u blejnë një.

Kjo është arsyeja pse duhet të flasim me prindërit e miqve të fëmijëve tanë ndërsa ata janë ende të vegjël, për të rënë dakord kolektivisht që të presim për t’u dhënë fëmijëve smartphone derisa të jenë mjaft të rritur për t’i përdorur me përgjegjësi. Fëmija im më i madh është ende në shkollën fillore, por unë po e bëj këtë që tani.

E njëjta gjë vlen për Lauren Tetenbaum, një psikoterapiste me bazë në Nju Jork që punon me nëna dhe është prind e dy fëmijëve të shkollës fillore. Ajo tha se në komunitetin e saj prindërit po diskutojnë madje për përdorimin e linjave fikse telefonike si një mënyrë për fëmijët që të komunikojnë.

Këto biseda janë të rëndësishme sepse fëmijët 11 dhe 12 vjeç nuk janë mjaft të rritur për të përballuar presionet që vijnë me përdorimin e rrjeteve sociale. Kërkimet kanë zbuluar se përdorimi i rrjeteve sociale gjatë periudhës së pubertetit lidhet me kënaqësi më të ulët me jetën një vit më vonë. Kjo është arsyeja pse unë nuk planifikoj t’u blej fëmijëve të mi smartphone të tyre derisa të jenë 16 vjeç.

Sigurisht, shumë fëmijë morën smartphone përpara se prindërit të dinin për të gjitha këto kërkime. Nëse është kështu, ata mund t’i mbrojnë fëmijët e tyre me rregulla të forta për kur dhe si përdoren telefonat.

Lexo edhe: Si po i vrasin telefonat celularë fëmijët tanë — dhe çfarë mund të bëjmë për këtë

Rishikoni rregullat për të gjithë familjen
Unë sugjeroj që rregullat për mënyrën si fëmijët përdorin smartphone të përfshijnë plane për t’u siguruar që ata të kenë mjaftueshëm kohë për gjumë të pandërprerë, detyra të shtëpisë, aktivitete jashtëshkollore dhe kohë ballë për ballë me miqtë dhe anëtarët e familjes. Dhe vini re se nëse rregullat thyhen vazhdimisht, fëmijët kuptojnë që nuk kanë pse t’i ndjekin ato. Nëse kjo po ndodh, përditësoni rregullat dhe qëndroni pas tyre.

Ju mund të bini dakord që fëmijët të mos përdorin telefonat kur bëjnë detyrat, përveç nëse u duhet të pyesin një shok për diçka ose të përdorin internetin për kërkime. Në atë rast, ata do të fikin njoftimet nga të gjitha aplikacionet dhe nuk do të kontrollojnë asgjë tjetër në telefonat e tyre.
Zhvilloni rregullat bashkë me fëmijët, tha Tetenbaum. “Kur fëmijët japin mendimin e tyre, është më realist që ata t’u përmbahen rregullave,” tha ajo. Pyetini se si duan të përdorin pajisjet e tyre dhe çfarë mendojnë se është e drejtë.

“Modelimi është gjithashtu shumë i rëndësishëm,” tha Tetenbaum. “Përpiquni të mos jeni në telefon gjatë vakteve me fëmijët, ose nëse po e përdorni për të kontrolluar axhendën e ditës, tregoni përse.”

“Është thelbësore t’u kujtoni vazhdimisht fëmijëve tuaj se pajisjet u përkasin juve si të rritur,” tha Tetenbaum me email. Kjo do të thotë që ju mund të rishikoni çfarë po bëjnë ata në çdo kohë.

Edhe prindërit kanë nevojë për rregulla për rrjetet sociale
Prindërit gjithashtu duhet të përpiqen të vendosin rregulla për përdorimin e tyre të rrjeteve sociale.
Nëse ndiheni se përdorimi i rrjeteve sociale nga fëmijët tuaj nuk po funksionon, provoni t’u ofroni opsione të tjera tërheqëse. Nuk është kurrë vonë për të bërë gjërat më mirë. Prindërit mund të thonë diçka si “dje ishte një ditë me shi dhe përdorëm shumë kohë para ekranit,” tha Tetenbaum. “Le ta bëjmë sot një ditë në natyrë ose të kalojmë kohë duke lexuar apo duke bërë diçka tjetër.” Pastaj pyetini fëmijët tuaj çfarë duan të bëjnë.
Pavarësisht sfidave me të cilat përballemi, ne mund të qëndrojmë të lidhur me fëmijët tanë të vegjël — dhe t’u lejojmë atyre të lidhen me miqtë e tyre — pa smartphone. Sapo fëmijët t’i marrin ato, ne mund të menaxhojmë përdorimin e tyre me strategji të zgjuara.

Reagimi juaj?

Postime të ngjashme