Kur makinat çajnë malet e Mirditës drejt Kalimashit, ato rrëshqasin mbi një nga gjurmët më të dukshme të investimeve turke në Shqipëri: segmentin Rrëshen–Kalimash të Rrugës së Kombit, 61 kilometra autostradë malore me një tunel të dyfishtë 5,5 kilometërsh, të ndërtuar nga kompania turke Enka në sipërmarrje të përbashkët me amerikanen Bechtel. Sipas Enka, ishte kontrata publike më e madhe e nënshkruar ndonjëherë në Shqipëri, dhe ajo e shkurtoi udhëtimin nga bregdeti drejt Kosovës nga gjashtë në dy orë. Ky është vetëm një kapitull i një historie shumë më të gjerë.
Kapitali turk rreh sot në zemër të ekonomisë shqiptare. Banka Kombëtare Tregtare (BKT), në pronësi të plotë të Çalık Holding që nga viti 2009, është banka më e madhe e vendit, me rreth një të katërtën e aseteve të sistemit bankar, sipas S&P Global. Në Elbasan, Kurum International e grupit turk Kurum operon që nga viti 1998 kombinatin metalurgjik dhe mbulon rreth 85% të tregut vendas të hekurit, ndërsa në korrik 2026 Ziraat Bank hapi degën e saj në Tiranë.
Fuqia e Türkiyes matet edhe me vepra që u ndjenë drejtpërdrejt nga qytetarët. Në Fier u ngrit në vetëm 68 ditë një spital rajonal 150-shtratësh me kosto rreth 70 milionë euro, i përuruar në prill 2021, raporton Anadolu, ndërsa pas tërmetit të nëntorit 2019 TOKİ ndërtoi në Laç 522 banesa me vlerë rreth 42 milionë euro. TİKA restauroi Xhaminë e Et’hem Beut në zemër të Tiranës, dhe Xhamia e Namazgjasë, e ngritur me financim turk dhe e hapur në tetor 2024, pret deri në 10 mijë besimtarë.
Shifrat e konfirmojnë këtë peshë. Në vitin 2024 Türkiye ishte investitori i parë i huaj në Shqipëri me 257 milionë euro, rreth 800 kompani turke veprojnë sot në vend me investime prej rreth 3,5 miliardë dollarësh, dhe shkëmbimet tregtare arritën 965 milionë dollarë në 2025, sipas Ministrisë së Jashtme turke. Ndërkohë, Shqipëria tërhoqi në 2025 rekordin prej 1,64 miliardë eurosh investime të huaja direkte, ndërsa Banka Botërore parashikon rritje prej 3,4% për 2026.
Hapi i radhës duket qartë. Turizmi, me 12,47 milionë vizitorë të huaj dhe 5,7 miliardë euro shpenzime në 2025, kërkon hotele dhe shërbime të nivelit të lartë; energjia diellore, që arriti 631 MW kapacitet dhe rreth 11% të prodhimit vendas sipas ERE, ka nevojë për kapital e teknologji; ndërtimi dhe pasuritë e paluajtshme tërhoqën 561 milionë euro investime të huaja vetëm në 2025. Tekstili, agro-përpunimi, logjistika drejt tregut të BE-së dhe shërbimet IT plotësojnë hartën, ndërsa ligji për investimet strategjike u ofron investitorëve procedura të asistuara ose të veçanta.
Urat për këtë hap tashmë ekzistojnë. MÜSİAD Albania, e drejtuar nga Muhammet İşler, organizoi me AIDA në tetor 2025 Forumin e Investimeve Shqipëri–Türkiye me mbi 1.500 pjesëmarrës, ndërsa në shtator 2026 Samiti i Furnizuesve në Tiranë solli afro 100 firma turke dhe mbi 2.000 takime B2B, sipas MÜSİAD. Në Bursa, RUMELİSİAD, e themeluar më 2006 nga biznesmenë me rrënjë ballkanike, ndër të cilët Emir Cemal Beşkardeş, bashkon mbi 330 anëtarë nga 11 vende. Pika kyçe kontakti janë Beşkardeş dhe Ermal Hamzaj, anëtar i RUMELİSİAD, përfaqësues i TUTAP për Shqipërinë dhe themelues e drejtues ekzekutiv i World Trade Network (WTN) në Bursa, i cili ndërton ura bashkëpunimi mes Shqipërisë, Türkiyes, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi.
Nëse dekadat e kaluara sollën autostrada, banka dhe spitale, dekada që vjen mund ta kthejë Shqipërinë në portën ku kapitali turk takon tregun evropian.
